Podstawowe wiadomości o Wszechświecie

Wszechświat to bardzo ogólna nazwa, określająca wszystkie obiekty znajdujące się w przestrzeni kosmicznej. Ponieważ nie ma innych obiektów, a przynajmniej nic na to nie wskazuje, aby były, Wszechświat jest tak naprawdę wszystkim, co istnieje. Zbudowany jest z gwiazd, planet, mgławic, a także z organizmów żywych zamieszkujących Ziemię.

Ludzie są przyzwyczajeni do odległości występujących na Ziemi: metrów, kilometrów, tysięcy kilometrów. Trudno jest sobie dokładnie wyobrazić, jak daleko znajduje się Księżyc od Ziemi, nie mówiąc już o tym, jak daleko jest Słońce. Zupełnie nie do wyobrażenia, a nawet trudne do zapisywania, są odległości dzielące ciała we Wszechświecie. Do określania tych odległości stosuje się specjalną jednostkę – lata świetlne. Jeden rok świetlny to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w ciągu ziemskiego roku.

Całkowite rozmiary Wszechświata są bardzo trudne do określenia. Nie jest wykluczone, że jest tak olbrzymi, że można go uznać za nieskończony. We Wszechświecie można dostrzec miliardy ciał niebieskich, pogrupowanych w układy planetarne, galaktyki, gromady galaktyk. Obecnie człowiek jest w stanie dosięgnąć teleskopem na kilkanaście miliardów lat świetlnych.

Znacznie mniejsze, choć nadal niewyobrażalne, są rozmiary naszej galaktyki. Jest ona nazywana Drogą Mleczną. Jest to płaska galaktyka spiralna, jej średnica wynosi około 100 000 lat świetlnych. Jest to stosunkowo duża galaktyka. Nasz Układ Słoneczny jest w odległości 25 000 ly (light years = lat świetlnych) od centrum galaktyki, w jednym z jej spiralnych ramion. Cała galaktyka, jako galaktyka spiralna, wiruje wokół swojego centrum, którym jest prawdopodobnie olbrzymia czarna dziura. Wewnętrzne obiekty wirują znacznie szybciej niż zewnętrzne. Czasami z centrum galaktyki są wyrzucane ciała niebieskie z olbrzymią prędkością.

Poszczególne galaktyki, nawet jeśli są zgrupowane w gromady, oddzielają jeszcze większe odległości.

Przez długi czas obserwacje teleskopowe były jedyną możliwością poznawania Wszechświata. Jednak około połowy XX wieku udało się ludziom wysłać w przestrzeń kosmiczną rakiety. Mogą one wynosić na orbitę teleskopy, wysyłać do odległych planet sondy, a także wynosić w przestrzeń kosmiczną ludzi. Dzięki erze lotów kosmicznych udało się dokonać wielu ciekawych odkryć na temat Wszechświata. Pierwszy raz udało się wysłać człowieka w kosmos w 1961 roku. Dokonali tego Rosjanie, a pierwszym człowiekiem, który obejrzał świat z kosmosu, był Jurij Gagarin. Poleciał on w kosmos statkiem Wostok. Jego lot trwał 108 minut, w tym czasie okrążył Ziemię jeden raz. W najwyższym punkcie był na wysokości ponad 320 000 km.

Najbardziej intensywne badania prowadzono w latach 1969 – 1972. W tym czasie dokonano na przykład załogowych lotów na Księżyc. Pierwszy z nich miał miejsce w 1969 roku, a pierwszym człowiekiem, który postawił nogę na Księżycu, był Neil Armstrong.

Aby umożliwić przebywanie astronautom w przestrzeni kosmicznej bez konieczności ciągłego ich wynoszenia na orbitę z Ziemi, zaczęto konstruować stacje kosmiczne. Pierwszą z nich był rosyjski MIR, obecnie zastąpiony przez stację Alfa. Na stacji kosmicznej możliwe jest przeprowadzanie wielu naukowych eksperymentów w warunkach braku ciążenia. Umożliwia to poznanie wpływu siły ciężkości na wiele procesów. Dodatkowo, możliwe jest poznanie wpływu długiego przebywania w stanie nieważkości na organizm ludzki.

Loty załogowe w przestrzeń kosmiczną stały się bardzo powszechne i nie budzą już takiego entuzjazmu jak dawniej, zwłaszcza, że wiążą się z bardzo dużymi kosztami. Dlatego też trzymanie ludzi na stacji kosmicznej jest ograniczeniem lotów załogowych do minimum.

.